Poradnik

Czysta a brudna keto: czy to ma znaczenie

Dla ketozy nie ma różnicy, czy węglowodany masz z brokułu, czy z keto batonika. Dla sytości, jelit i zdrowia za dziesięć lat różnica jest spora.

W skrócie
  • „Brudne keto” to trzymanie limitu węglowodanów głównie na produktach przetworzonych. W ketozę wchodzi się tak samo.
  • Na jedzeniu wysoko przetworzonym ludzie zjadają średnio więcej kalorii, nawet gdy mogą jeść do syta.
  • Nie trzeba skrajności. Baza z nieprzetworzonych produktów i od czasu do czasu coś gotowego to rozsądny kompromis.

„Czysta” i „brudna” keto to określenia z forów, a nie z podręczników. Opisują jednak realny wybór, przed którym staje każdy po kilku tygodniach diety: gotować z podstawowych produktów czy iść na skróty.

Jak wygląda brudne keto

Liczy się tylko limit węglowodanów. Śniadanie to bekon z jajkami, obiad to burger z sieciówki bez bułki, na przekąskę serek topiony albo baton „keto”, na kolację parówki. Wszystko się zgadza w aplikacji. Jest szybko i wygodnie, a przy pracy na zmiany czy z dziećmi to realna zaleta.

Jak wygląda czyste keto

Podstawą są produkty, które da się rozpoznać: mięso, ryby, jajka, warzywa, sery, oliwa, orzechy. Mniej opakowań z długim składem. Trzeba częściej gotować, ale w tym samym limicie węglowodanów mieści się dużo więcej jedzenia, bo warzywa niskoskrobiowe mają ich mało, a zajmują pół talerza.

Gdzie wychodzi różnica

Sytość i kalorie. W badaniu, w którym uczestnicy przez dwa tygodnie jedli do syta dietę wysoko przetworzoną, a przez kolejne dwa nieprzetworzoną, na przetworzonej zjadali średnio około 500 kcal dziennie więcej i przybierali na wadze. Nie było to badanie keto, ale mechanizm jest ten sam: przetworzone jedzenie je się szybciej i słabiej syci. Garść keto ciasteczek to łatwo 300 kcal.

Mięso przetworzone. Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem zalicza je do czynników rakotwórczych. Każde 50 g zjadane codziennie, czyli mniej więcej dwie parówki, wiąże się z ryzykiem raka jelita grubego wyższym o około 18%. To nie powód do paniki przy jednym plastrze bekonu, ale argument, żeby wędliny nie były podstawą diety.

Błonnik i jelita. Na brudnym keto warzyw jest niewiele, więc błonnika też. Stąd zaparcia, które wiele osób uważa za nieuniknione na keto. Więcej o tym w tekście o mikrobiomie.

Sól. Wędliny, sery topione i dania z sieciówek mają jej dużo. Na keto trochę więcej sodu się przydaje, ale nie w każdym posiłku po kilka gramów.

Rozsądny środek

Nie trzeba ważyć, czy oliwa jest z pierwszego tłoczenia. Wystarczy kilka zasad:

  • połowa talerza to warzywa, świeże albo mrożone,
  • białko głównie z mięsa, ryb, jajek i nabiału, wędliny jako dodatek,
  • „keto” słodycze i przekąski od czasu do czasu, nie codziennie,
  • jeden gotowy produkt w tygodniu, w którym brakuje czasu, to nie porażka.
Tanio i czysto

Najtańsze keto to jajka, udka i podudzia z kurczaka, mielone, twaróg, kapusta, mrożone brokuły i szpinak, sardynki, smalec albo masło. Proste dania z takich produktów znajdziesz w przepisach, a gotowy plan z listą zakupów w jadłospisie na 7 dni.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza ani dietetyka. Przy chorobach przewlekłych, w ciąży i przy przyjmowaniu leków zmiany w diecie omów najpierw z lekarzem.

Najczęstsze pytania

Można, jeśli jest deficyt kalorii. Trudniej go jednak utrzymać, bo przetworzone jedzenie słabiej syci, a keto przekąski są bardzo kaloryczne.

Nie. Mięso przetworzone warto jednak traktować jako dodatek, a nie podstawę. Każde 50 g dziennie wiąże się z wyraźnie wyższym ryzykiem raka jelita grubego.

Nie musi być. Jajka, udka z kurczaka, mrożone warzywa, kapusta, twaróg i sardynki należą do najtańszych produktów w sklepie.

Źródła

  1. Hall KD, Ayuketah A, Brychta R i in. Ultra-Processed Diets Cause Excess Calorie Intake and Weight Gain: An Inpatient Randomized Controlled Trial of Ad Libitum Food Intake. Cell Metabolism, 2019; 30(1): 67–77.
  2. Bouvard V, Loomis D, Guyton KZ i in.; IARC Monograph Working Group. Carcinogenicity of consumption of red and processed meat. Lancet Oncology, 2015; 16(16): 1599–1600.