Keto zwykle obniża i wyrównuje cukier we krwi, bo po prostu dostarcza mało glukozy. Dlatego większość osób nigdy nie sięga po glukometr. Są jednak trzy sytuacje, w których pomiar ma sens: cukrzyca, podejrzenie insulinooporności i ciekawość, jak konkretne jedzenie działa na organizm.
Glukometr
Nakłucie palca, kropla krwi, wynik po kilku sekundach. To pomiar jednego momentu, więc liczy się pora: na czczo albo 1–2 godziny po posiłku.
- Na czczo: prawidłowo 70–99 mg/dl. Na keto wynik jest zwykle w dolnej części zakresu, choć u części osób po kilku miesiącach lekko rośnie (więcej w pytaniach niżej).
- Po posiłku: u zdrowej osoby cukier wraca poniżej 140 mg/dl w ciągu dwóch godzin. Po keto posiłku wzrost jest zwykle niewielki.
Przy cukrzycy to konieczność. Keto może obniżyć cukier już w pierwszych dniach, a insulina i niektóre leki (np. pochodne sulfonylomocznika) w dawkach sprzed diety grożą wtedy hipoglikemią. W badaniu Virta Health osoby z cukrzycą typu 2 na keto pod opieką lekarzy po roku miały niższe HbA1c, a prawie wszyscy przyjmujący insulinę zmniejszyli jej dawkę albo ją odstawili. Działo się to jednak przy codziennych pomiarach i stałym kontakcie z zespołem medycznym. Więcej o tym w części o chorobach przewlekłych.
Insulina na czczo i HOMA-IR
Insulinę bada się w laboratorium, rano na czczo, razem z glukozą. Z obu wyników liczy się wskaźnik HOMA-IR:
HOMA-IR = insulina (µIU/ml) × glukoza (mg/dl) / 405
Przykład: insulina 12 i glukoza 95 dają 12 × 95 / 405 ≈ 2,8. Nie ma jednej granicy dla wszystkich, ale wyniki powyżej około 2,5 często uznaje się za sygnał insulinooporności. Wysoka insulina przy prawidłowym cukrze to typowy obraz wczesnej insulinooporności, na długo przed cukrzycą. Bywa też częścią PCOS.
Taki wynik warto omówić z lekarzem, a nie tylko z kalkulatorem. Dobrze też powtórzyć badanie po 3–6 miesiącach diety, bo spadek insuliny to jeden z najczytelniejszych efektów keto.
CGM, czyli ciągły pomiar glukozy
Mały czujnik przyklejony na ramieniu mierzy glukozę co kilka minut przez około dwa tygodnie i wysyła wyniki do telefonu. Zamiast jednego punktu widzisz cały dzień: posiłki, trening, sen.
- Co pokazuje: jak na cukier działa konkretne jedzenie. Na przykład czy „keto” baton z maltitolem podnosi cukier, a kawa z mlekiem nie.
- Czego nie pokazuje: czy chudniesz ani czy jesteś w ketozie. Mierzy glukozę, a nie ketony.
- Pułapki: czujnik mierzy glukozę w płynie pod skórą, z opóźnieniem 5–15 minut wobec krwi. W nocy, gdy leżysz na ramieniu z czujnikiem, potrafi pokazać fałszywie niski wynik. Pierwsza doba po założeniu bywa niedokładna.
U zdrowych osób bez cukrzycy cukier przez większość doby mieści się między 70 a 140 mg/dl, a średnia wynosi około 100 mg/dl. Pojedyncze skoki po posiłku są normalne. Nie musisz dążyć do płaskiej linii.
Przy insulinooporności albo stanie przedcukrzycowym, żeby zobaczyć, które posiłki robią różnicę. Albo raz, dla ciekawości, na dwa tygodnie. Jeśli nie masz takiego celu, pilnowanie węglowodanów w dzienniku daje ten sam efekt za darmo.