Poradnik

Jak sprawdzić, czy jesteś w ketozie

Pomiar nie jest potrzebny, żeby keto działało. Ale jeśli chcesz wiedzieć na pewno, masz trzy sposoby i każdy mierzy coś innego.

W skrócie
  • Pomiar z krwi (BHB) jest najdokładniejszy. Ketoza odżywcza to zwykle 0,5–3 mmol/l.
  • Paski do moczu są tanie, ale po kilku tygodniach pokazują coraz mniej, bo organizm zużywa ketony zamiast je wydalać.
  • Miernik oddechu nie wymaga pasków, ale jest mniej dokładny i pokazuje raczej trend niż liczbę.

Większość osób na keto nigdy nic nie mierzy. Trzymają limit węglowodanów, widzą spadek wagi i mniejszy głód, i to im wystarcza. Pomiar przydaje się na starcie, po „wpadce” albo gdy waga stoi i chcesz wykluczyć, że węglowodany wkradły się z powrotem. Każda z trzech metod mierzy inne ciało ketonowe.

Krew: najdokładniej

Glukometr z funkcją pomiaru ketonów mierzy we krwi beta-hydroksymaślan (BHB), główny keton krążący w organizmie. Nakłuwasz palec, kropla krwi na pasek, wynik po kilku sekundach.

  • Jak czytać wynik: poniżej 0,5 mmol/l to brak ketozy lub jej granica, 0,5–3 mmol/l to ketoza odżywcza, w której chudnie się tak samo dobrze przy 0,8, jak przy 2,5.
  • Zalety: konkretna liczba, której nie zmienia nawodnienie.
  • Wady: paski są drogie, zwykle kilka złotych za sztukę, i trzeba nakłuwać palec.

Wyższy wynik nie znaczy „lepiej”. Wartości powyżej 3 mmol/l zdarzają się po długim poście albo intensywnym wysiłku. U osoby bez cukrzycy nie są groźne, ale przy cukrzycy typu 1 albo lekach z grupy flozyn wymagają pilnego kontaktu z lekarzem (więcej w tekście o ketozie i ketoacydozie).

Mocz: tanio, ale krótko

Paski do moczu wykrywają acetooctan, który organizm wydala, gdy produkuje więcej ketonów, niż zużywa. Zanurzasz pasek, porównujesz kolor z podziałką.

  • Zalety: kosztują grosze, są w każdej aptece, wynik od razu.
  • Wady: po kilku tygodniach mięśnie i mózg uczą się zużywać ketony, więc do moczu trafia ich mniej. Pasek pokazuje wtedy słabą ketozę albo nic, choć we krwi wszystko się zgadza. Wynik zależy też od tego, ile pijesz.
  • Kiedy mają sens: w pierwszych 2–4 tygodniach, jako potwierdzenie, że idziesz w dobrą stronę.

Oddech: bez pasków

Mierniki oddechu mierzą aceton, czyli keton, który wydychamy. Urządzenie kupujesz raz, potem pomiary są darmowe.

  • Zalety: bez nakłuwania i kosztów pasków, dobre do śledzenia trendu.
  • Wady: mniej dokładne niż krew. Wynik zależy od techniki dmuchania, czasu od posiłku i modelu urządzenia. Tanie mierniki bywają bardzo niedokładne.

Bez sprzętu: sygnały z organizmu

Są oznaki, które zwykle towarzyszą ketozie. Nie zastąpią pomiaru, ale przy pilnowaniu limitu węglowodanów większości osób wystarczają:

  • wyraźnie mniejszy głód między posiłkami,
  • równa energia bez popołudniowego spadku,
  • metaliczny albo owocowy posmak w ustach i zmieniony zapach oddechu w pierwszych tygodniach,
  • na początku częstsze oddawanie moczu.
Co wybrać

Chcesz raz potwierdzić, że dieta działa: paski do moczu w pierwszych tygodniach. Chcesz regularnie monitorować, na przykład przy trenowaniu albo poście: glukometr z ketonami. Wyniki zapisuj w trackerze ketonów, bo pojedynczy pomiar mówi mniej niż trend.

Artykuł ma charakter informacyjny. Przy cukrzycy, zwłaszcza typu 1, pomiar ketonów to kwestia bezpieczeństwa i jego wyniki trzeba omawiać z lekarzem prowadzącym.

Najczęstsze pytania

Przy 20–30 g węglowodanów netto dziennie zwykle po 2–4 dniach. Szybciej przy wysiłku fizycznym i poście, wolniej przy większej ilości węglowodanów.

Najlepiej zawsze o tej samej porze. Ketony z krwi są zwykle najniższe rano i rosną w ciągu dnia. Przy paskach do moczu w jednym z badań najwyższe wyniki wychodziły wczesnym rankiem i wieczorem po kolacji.

To granica. Za ketozę odżywczą uznaje się zwykle wynik od 0,5 mmol/l. Jeśli waga spada, a samopoczucie jest dobre, pojedynczy niski wynik nie jest powodem do zmian.

Źródła

  1. Phinney SD, Volek JS. The Art and Science of Low Carbohydrate Living. Beyond Obesity LLC, 2011.
  2. Urbain P, Bertz H. Monitoring for compliance with a ketogenic diet: what is the best time of day to test for urinary ketosis? Nutrition & Metabolism, 2016; 13: 77.
  3. Anderson JC. Measuring breath acetone for monitoring fat loss: Review. Obesity, 2015; 23(12): 2327–2334.