W internecie keto albo „leczy niepłodność”, albo „rozwala hormony”. Obie wersje mają ziarno prawdy, bo opisują różne sytuacje. Kobieta z PCOS i nadwagą, która chudnie, i szczupła osoba trenująca, która na keto je o tysiąc kalorii za mało, to zupełnie inne przypadki.
PCOS: tu keto ma najwięcej do zaoferowania
Zespół policystycznych jajników często idzie w parze z insulinoopornością. Wysoka insulina zwiększa produkcję androgenów w jajnikach, co zaburza owulację. Schudnięcie i obniżenie insuliny potrafią ten mechanizm odwrócić, a keto obniża insulinę dość skutecznie.
W małym badaniu pilotażowym kobiety z PCOS po 24 tygodniach keto schudły średnio 12%, miały o ponad połowę niższą insulinę na czczo i niższy wolny testosteron. Dwie z nich, wcześniej bezskutecznie starające się o dziecko, zaszły w ciążę. To zachęcające, ale z pięciu uczestniczek, które ukończyły badanie, nie da się wyciągać ogólnych wniosków.
Przy PCOS i nieregularnych cyklach po schudnięciu owulacja może wrócić szybciej, niż się spodziewasz. Jeśli ciąża nie jest w planach, pamiętaj o antykoncepcji.
Mężczyźni: waga ważniejsza niż dieta
Nadmiar tkanki tłuszczowej obniża testosteron, między innymi dlatego, że tłuszcz zamienia go w estrogeny. Utrata wagi zwykle testosteron podnosi, tym bardziej, im więcej kilogramów ubyło. Dotyczy to każdej diety, na której się chudnie, a nie tylko keto.
Obawa, że keto obniża testosteron, nie ma potwierdzenia w badaniach. Jeśli już, to w analizie badań interwencyjnych mężczyźni na dietach niskotłuszczowych mieli testosteron nieco niższy niż na dietach z większą ilością tłuszczu.
Dlaczego libido może spaść
Przyczyny są zwykle dwie i obie da się naprawić.
- Pierwsze tygodnie. Keto grypa, gorszy sen i zmęczenie nie sprzyjają ochocie na seks. Mija razem z adaptacją, zwykle po 2–4 tygodniach.
- Za mało jedzenia za długo. Gdy organizm dostaje przez tygodnie wyraźnie mniej energii, niż potrzebuje, ogranicza to, co nie jest mu niezbędne do przeżycia, w tym rozmnażanie. U kobiet objawia się to nieregularnymi albo zanikającymi miesiączkami, u mężczyzn spadkiem testosteronu. Szczególnie narażone są osoby szczupłe, które dużo trenują.
Deficyt nie większy niż 15–25% zapotrzebowania, wystarczająco białka i przerwa od diety, jeśli cykl zaczyna się rozregulowywać. Swoje zapotrzebowanie sprawdzisz w kalkulatorze kalorii. Zanik miesiączki na dłużej niż trzy miesiące to powód do wizyty u ginekologa, a nie do dalszego zaciskania diety.
Planowanie ciąży
Kwas foliowy zmniejsza ryzyko wad cewy nerwowej u dziecka. Na keto jest go w diecie mniej, bo odpadają pieczywo, kasze i strączki. W amerykańskim badaniu kobiety jedzące przed ciążą bardzo mało węglowodanów nieco częściej rodziły dzieci z takimi wadami. Tam jednak kwas foliowy dodaje się do mąki, więc problemem mogło być jego mniejsze spożycie, a nie sama dieta.
Wniosek jest prosty: planując ciążę, bierz kwas foliowy w dawce zaleconej przez lekarza, najlepiej już na kilka miesięcy przed poczęciem, i jedz dużo zielonych warzyw liściastych. Samej ciąży i karmienia piersią nie zaczynaj na keto bez wyraźnego zalecenia lekarza. Więcej w części o ciąży i karmieniu.