Typowa historia: dieta idzie dobrze, waga spada, a po dwóch, trzech miesiącach na szczotce i w odpływie prysznica zostaje wyraźnie więcej włosów niż zwykle. Łatwo obwinić keto. W rzeczywistości winne jest zwykle tempo chudnięcia, a nie sama dieta.
Telogen effluvium, czyli opóźniona reakcja na stres
Każdy włos przechodzi fazę wzrostu, która trwa latami, i krótką fazę spoczynku, po której wypada. Normalnie w spoczynku jest około 10% włosów. Silny stres dla organizmu, na przykład wysoka gorączka, poród, operacja albo gwałtowne chudnięcie, przestawia naraz dużą część mieszków w fazę spoczynku. Włosy wypadają z tych mieszków po 2–4 miesiącach, dlatego trudno skojarzyć przyczynę ze skutkiem.
Wypadanie włosów u osób na drastycznych dietach opisano już w latach 70., na długo przed modą na keto. To samo dzieje się po głodówkach, dietach 1000 kcal i po operacjach bariatrycznych.
Włosy wypadają równomiernie z całej głowy, bez łysych placków. Na końcu wypadłego włosa widać małą białą kulkę, czyli cebulkę w fazie spoczynku. Zaczęło się kilka miesięcy po starcie diety albo po innym dużym obciążeniu.
Co pomaga
- Wolniejsze tempo. Deficyt 15–25% zamiast 40% i spadek około 0,5–1 kg tygodniowo po pierwszych tygodniach. Im ostrzejsza dieta, tym większe ryzyko.
- Wystarczająco białka. Włosy zbudowane są z keratyny, a przy niedoborze białka organizm oszczędza je na ważniejsze cele. Celuj w co najmniej 1,2–1,6 g na kilogram docelowej masy ciała. Swoją ilość policzysz w kalkulatorze makro.
- Żelazo, zwłaszcza u kobiet. Niska ferrytyna jest częstą przyczyną przewlekłego wypadania włosów. Warto ją zbadać, zanim kupisz jakikolwiek suplement.
Suplementy „na włosy” z biotyną, cynkiem i selenem pomagają tylko przy niedoborze. Przegląd badań nie znalazł dowodów, że osobie bez niedoboru coś dają. Nadmiar selenu może wręcz powodować wypadanie włosów.
Paznokcie
Łamliwe paznokcie w czasie diety mają podobne przyczyny: mało białka, mało żelaza albo po prostu częste moczenie rąk i detergenty. Paznokieć rośnie kilka miesięcy, więc poprawa też jest widoczna dopiero po czasie.
Skóra
W pierwszym tygodniu keto, razem z utratą wody, skóra bywa sucha. Pomaga woda i sól, tak jak przy keto grypie. Część osób zauważa za to mniej wyprysków, co pasuje do badań nad dietą o niskim ładunku glikemicznym i trądzikiem.
Rzadko w ketozie pojawia się swędząca, czerwona wysypka na karku, klatce piersiowej i plecach, zostawiająca brązowe przebarwienia. Nazywa się ją świądem barwnikowym albo potocznie „keto wysypką”. Zwykle ustępuje po zwiększeniu węglowodanów. Jeśli ją zauważysz, pokaż się dermatologowi.
Łyse placki, wypadanie trwające dłużej niż pół roku, włosy wypadające razem ze zmęczeniem, marznięciem albo zaburzeniami miesiączki. Wtedy przyczyną może być tarczyca, niedobór żelaza albo choroba skóry, a nie dieta.