Zdrowie

Elektrolity na keto: ile sodu, potasu i magnezu

Większość problemów z pierwszych tygodni keto, od bólu głowy po nocne skurcze łydek, bierze się z trzech minerałów. Tu są konkretne ilości i produkty.

W skrócie
  • Przy niskiej insulinie nerki wydalają więcej sodu, a razem z nim wodę. Dlatego na keto zwykle trzeba solić więcej niż na zwykłej diecie.
  • Sód i sól to nie to samo: łyżeczka soli (ok. 5 g) zawiera około 2 g sodu.
  • Potas i magnez najlepiej brać z jedzenia: awokado, zielone warzywa, pestki dyni, orzechy.
  • Przy nadciśnieniu, chorobach nerek i serca ilość soli i potasu ustal z lekarzem.

Dlaczego na keto brakuje elektrolitów

Po odstawieniu węglowodanów znika glikogen, czyli zapas glukozy w mięśniach i wątrobie, a z nim woda, którą wiązał. Równocześnie spada insulina. Przy niskiej insulinie nerki zatrzymują mniej sodu i wydalają go więcej, a razem z nim kolejną porcję wody. Potas i magnez idą za tym łańcuchem.

Efekt widać w pierwszym tygodniu: ból głowy, zmęczenie, zawroty głowy przy wstawaniu i skurcze łydek. Czyli wszystko, co zwykle nazywa się keto grypą.

Sód

Najpierw rzecz, którą łatwo pomylić. Sód to pierwiastek, sól kuchenna to chlorek sodu. Łyżeczka soli (około 5 g) zawiera około 2 g sodu. Na etykietach w Unii Europejskiej podaje się sól, nie sód.

Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) uznaje 2 g sodu dziennie za ilość bezpieczną i wystarczającą dla ogółu dorosłych. Na keto potrzeby są zwykle wyższe. Phinney i Volek, autorzy jednego z najczęściej cytowanych podręczników o diecie niskowęglowodanowej, sugerują 3–5 g sodu dziennie, szczególnie w pierwszych tygodniach i przy aktywności fizycznej.

Jak to zrobić w praktyce:

  • sól posiłki do smaku, nie oszczędzaj jej na siłę,
  • pij kubek bulionu dziennie, najlepiej domowego albo z kostki bez cukru,
  • sięgaj po naturalnie słone produkty: oliwki, sery, kiszonki.

Potas

Dla dorosłych przyjmuje się około 3500 mg potasu dziennie. Tyle podają zarówno EFSA, jak i polskie normy żywienia. Na keto łatwo o mniej, bo odpadają ziemniaki, banany i rośliny strączkowe, typowe źródła potasu.

Dobre źródła, które mieszczą się w keto:

  • awokado: w jednym średnim jest około 700 mg,
  • szpinak, jarmuż i inne zielone liście,
  • pieczarki, brokuły, cukinia,
  • łosoś i inne ryby.

Tabletek z potasem nie bierz bez rozmowy z lekarzem. Nadmiar potasu zaburza rytm serca, a przy chorobach nerek i niektórych lekach na ciśnienie łatwo o niego.

Magnez

Polskie normy podają 320 mg dziennie dla kobiet i 420 mg dla mężczyzn. Niedobór magnezu najczęściej objawia się nocnymi skurczami łydek i drżeniem powieki.

  • pestki dyni: garść (30 g) to około 150 mg,
  • migdały i inne orzechy,
  • gorzka czekolada powyżej 85% kakao,
  • szpinak i inne zielone warzywa.

Jeśli mimo diety łapią Cię skurcze, suplement magnezu jest bezpiecznym pierwszym krokiem. Cytrynian i mleczan wchłaniają się lepiej niż tlenek. Bierz dawkę z ulotki, najlepiej wieczorem.

Najprostszy start

Przez pierwszy tydzień wypijaj rano szklankę wody z pół łyżeczki soli i sokiem z cytryny, a do obiadu kubek bulionu. To około 2 g sodu ponad to, co zjesz w posiłkach, i u większości osób wystarcza, żeby keto grypa była łagodna.

Objawy, że czegoś brakuje

  • ból głowy i zmęczenie mimo snu,
  • zawroty głowy przy wstawaniu,
  • skurcze łydek, szczególnie w nocy,
  • kołatanie serca,
  • zaparcia.

Kołatanie serca, które nie mija po uzupełnieniu soli i płynów, to powód do wizyty u lekarza, a nie do dokładania suplementów.

Artykuł ma charakter informacyjny. Jeśli bierzesz leki na nadciśnienie, moczopędne albo masz chorobę nerek lub serca, ilość soli i potasu ustal z lekarzem, zanim zaczniesz keto.

Najczęstsze pytania

Autorzy popularnych podręczników keto (Phinney, Volek) sugerują 3–5 g sodu dziennie w pierwszych tygodniach, czyli mniej więcej 1,5–2,5 łyżeczki soli łącznie ze wszystkich posiłków. To więcej niż zalecenia dla ogółu ludzi, więc przy nadciśnieniu, chorobach nerek i serca ustal to z lekarzem.

Zwykle nie. Sól do posiłków, bulion, awokado, zielone warzywa i pestki dyni pokrywają większość potrzeb. Magnez jako suplement ma sens, jeśli mimo diety łapią Cię skurcze.

Bez konsultacji z lekarzem nie. Za dużo potasu jest groźne dla serca, szczególnie przy chorobach nerek i niektórych lekach na nadciśnienie. Potas z jedzenia jest bezpieczny.

Źródła

  1. EFSA NDA Panel. Dietary reference values for sodium. EFSA Journal, 2019; 17(9): 5778.
  2. EFSA NDA Panel. Dietary reference values for potassium. EFSA Journal, 2016; 14(10): 4592.
  3. EFSA NDA Panel. Scientific Opinion on Dietary Reference Values for magnesium. EFSA Journal, 2015; 13(7): 4186.
  4. Jarosz M, Rychlik E, Stoś K, Charzewska J (red.). Normy żywienia dla populacji Polski i ich zastosowanie. NIZP-PZH, Warszawa 2020.
  5. Phinney SD, Volek JS. The Art and Science of Low Carbohydrate Living. Beyond Obesity LLC, 2011.